จากที่ผู้เขียนเคยเขียนบทความแนะนำ Mastodon และแพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์หลัก ๆ ในปัจจุบัน มีปัญหาในการจัดการกับประทุษวาจา (hate speech) และการนำข้อมูลส่วนตัวไปใช้ วันนี้ผู้เขียนจึงขอแนะนำวิธีการสร้างบัญชีและใช้งาน Mastodon ฉบับเข้าใจง่ายมาฝากกันครับ

1. เลือกเว็บไซต์ที่จะสร้างบัญชี

รายชื่อเว็บไซต์ต่าง ๆ บนแพลตฟอร์ม Mastodon
เว็บไซต์ joinmastodon.org ซึ่งเป็นเว็บไซต์ทางการของ Mastodon มีรายชื่อเว็บไซต์ต่าง ๆ ที่สามารถเข้าไปสร้างบัญชีและเริ่มต้นใช้งาน

เริ่มกันที่ขั้นตอนแรกกันก่อนเลย Mastodon จะแตกต่างจากแพลตฟอร์มอื่น ๆ ที่เราใช้กันอยู่ในปัจจุบันตรงที่ Mastodon เป็นแพลตฟอร์มแบบกระจายศูนย์กลาง (decentralized) และกระจายอำนาจการควบคุม (federated) ทำให้ทุกคนสามารถสร้างเว็บไซต์ขึ้นมาอยู่บนแพลตฟอร์ม Mastodon ได้ แทนที่จะรวมกันที่เว็บไซต์หรือแอปเดียว และผู้ใช้สามารถเข้าถึงเนื้อหาและบัญชีบนเว็บไซต์อื่นนอกจากบนเว็บไซต์ที่เราลงทะเบียนได้ด้วย

Mastodon มีหลายเว็บไซต์ แต่ละเว็บไซต์บนแพลตฟอร์มมีการเจาะจงภาษา พื้นที่ และนโยบายเนื้อหาที่แตกต่างกัน ผู้ใช้สามารถตัดสินใจเลือกเว็บไซต์ที่ต้องการลงทะเบียนบนแพลตฟอร์มได้ที่เว็บไซต์ joinmastodon.org

แต่สำหรับผู้ใช้งานในประเทศไทย ผู้เขียนแนะนำให้เข้าไปลงทะเบียนใช้งานที่ mastodon.in.th ซึ่งเป็นเว็บไซต์ Mastodon ที่ดูแลโดยคนไทย

ใช้ในแอปได้ไหม?

Mastodon ไม่มีแอปที่สร้างขึ้นโดย Mastodon เอง แต่มีแอปต่าง ๆ ที่ถูกออกแบบมาเพื่อใช้กับ Mastodon ให้เลือกใช้เพียบเลย ดูแอปที่สามารถดาวน์โหลดได้ที่นี่

อย่างไรก็ตาม Mastodon สามารถใช้งานคุณสมบัติต่าง ๆ ได้ค่อนข้างครบถ้วนอยู่แล้วโดยไม่ต้องดาวน์โหลดแอป และสามารถเพิ่มทางลัดไปยังหน้าจอหลักเพื่อเพิ่มความสะดวกในการเข้าถึง

2. สมัครใช้งาน

เมื่อเข้ามาที่เว็บไซต์แล้ว จะเจอหน้านี้:

เลื่อนลงไปด้านล่างจะเจอช่องที่ให้สร้างบัญชีตามภาพนี้ (สำหรับคอมพิวเตอร์หรือแท็บเล็ต ช่องสร้างบัญชีจะอยู่ทางด้านซ้ายของจอ)

  • ชื่อผู้ใช้: ใส่ชื่อผู้ใช้ ซึ่งจะเป็นชื่อจริงหรือชื่อที่คิดขึ้นมาเองก็ได้
  • ที่อยู่อีเมล: ใส่ที่อยู่อีเมลเพื่อรับอีเมลยืนยันบัญชีและตั้งรหัสผ่านใหม่ กรณีลืมรหัสผ่าน (หากไม่ได้รับอีเมลยืนยัน กรุณาติดต่อผู้ดูแลระบบหรือใช้อีเมลอื่น)
  • รหัสผ่าน: ใส่รหัสผ่านที่จะใช้เพื่อเข้าสู่ระบบ
  • ยอมรับกฎของเซิร์ฟเวอร์และเงื่อนไขการให้บริการ

อธิบายคำศัพท์

เซิร์ฟเวอร์ บางครั้งใช้เรียกเว็บไซต์ต่าง ๆ ที่อยู่ในระบบเฟดิเวิร์ส เช่น เราอยู่บนเซิร์ฟเวอร์ mastodon.in.th แต่เพื่อน ๆ ไม่ได้อยู่บนเซิร์ฟเวอร์เดียวกัน

ส่วน เฟดิเวิร์ส เป็นการรวมกลุ่มของเซิร์ฟเวอร์ต่าง ๆ ที่แตกต่างกัน (กระจายศูนย์กลางและอำนาจควบคุม) แต่สื่อสารถึงกัน ในที่นี้ เนื้อหาจากเซิร์ฟเวอร์หนึ่งสามารถมองเห็นได้โดยคนที่ไม่ได้อยู่บนเซิร์ฟเวอร์เดียวกัน

หลังจากที่กรอกครบทุกช่องแล้ว สามารถกด ลงทะเบียน เพื่อสร้างบัญชี จากนั้นตรวจสอบอีเมล และคลิกลิงก์ในอีเมลเพื่อยืนยันการสร้างบัญชี

3. เริ่มต้นใช้งาน

เมื่อยืนยันที่อยู่อีเมลแล้ว จะเจอหน้าบทช่วยสอน ซึ่งจะอธิบายการทำงานต่าง ๆ และวิธีใช้ของ Mastodon

  • เซิร์ฟเวอร์นี้ [ที่อยู่เว็บไซต์] มีความพิเศษคือเป็นเซิร์ฟเวอร์ที่โฮสต์โปรไฟล์ของคุณ: เป็นข้อความที่อธิบายว่าเราได้ลงทะเบียนบัญชีไว้ในเว็บไซต์ที่ระบุไว้

  • หน้าแรก: เป็นหน้าที่รวมโพสต์ต่าง ๆ จากคนที่เราเคยกดติดตาม ซึ่งรวมถึงโพสต์ที่ถูกดัน (แชร์) โดยบัญชีที่เราติดตามด้วย
  • (เส้นเวลา) ในเซิร์ฟเวอร์: รวมโพสต์สาธารณะที่โพสต์โดยบัญชีที่อยู่ในเซิร์ฟเวอร์เดียวกับเรา
  • (เส้นเวลา) ที่ติดต่อกับภายนอก: รวมโพสต์สาธารณะที่ถูกเผยแพร่บนเซิร์ฟเวอร์/เว็บไซต์อื่น ๆ นอกเหนือจากเซิร์ฟเวอร์ที่เราใช้อยู่ด้วย
  • ตอบกลับ: ใช้เพื่อตอบโพสต์ของผู้อื่น ข้อความที่เราตอบกลับจะถูกรวมเข้ากับโพสต์หลัก
  • ดัน: เป็นการเผยแพร่โพสต์ให้ผู้ที่ติดตามหรือดูโปรไฟล์บัญชีของเราเห็น คล้าย ๆ การแชร์
  • ชื่นชอบ: คล้าย ๆ การกดถูกใจ ผู้อื่นสามารถเห็นว่าเรากดชื่นชอบได้ และโพสต์ที่เรากดชื่นชอบจะถูกบันทึกไว้ในเมนู รายการโปรด
  • เพิ่มที่คั่นหน้า: บันทึกโพสต์ไปยังที่คั่นหน้าของบัญชีของเรา
  • อื่น ๆ: ดูตัวเลือกอื่น ๆ เช่น ปิดเสียงบัญชี ปิดกั้นบัญชี รายงานโพสต์ไปยังผู้ดูแลระบบ

เมนูอื่น ๆ

  • ไดเรกทอรีโปรไฟล์: รวมโปรไฟล์ของบัญชีต่าง ๆ ที่เลือกที่จะแสดงผลในหน้าไดเรกทอรีโปรไฟล์ สามารถเลือกดูจากเฉพาะเว็บไซต์ที่เราลงทะเบียนอยู่ หรือในเฟดิเวิร์สที่รู้จัก (เซิร์ฟเวอร์อื่น ๆ ที่เว็บไซต์ของเรารู้จัก) ได้
  • ข้อความโดยตรง: เป็นข้อความที่เห็นได้เฉพาะผู้ส่งและผู้รับโดยค่าเริ่มต้น พึงระวังว่าสามารถเปลี่ยนค่าความเป็นส่วนตัวของข้อความในภายหลังได้ เมนูนี้แสดงข้อความโดยตรงที่เราเคยส่งและได้รับ
  • ที่คั่นหน้า: รวมโพสต์ที่เคยเพิ่มไปยังที่คั่นหน้า
  • รายการโปรด: รวมโพสต์ที่เคยกดชื่นชอบ (ปุ่มดาว)
  • รายการ: รวมรายการต่าง ๆ ที่เราเคยสร้าง แต่ละรายการจะแสดงเฉพาะโพสต์จากบัญชีที่เรากำหนดไว้ในแต่ละรายการ เราสามารถเพิ่มบัญชีต่าง ๆ ที่เราติดตามอยู่เข้าไปในรายการที่ต้องการได้ ตัวอย่างเช่น รายการเพื่อนสนิท ที่มีเฉพาะโพสต์จากเพื่อนสนิท หรือรายการศิลปะ ที่มีเฉพาะโพสต์จากบัญชีเกี่ยวกับศิลปะที่เราชอบ
  • การกำหนดลักษณะ: ตั้งค่าบัญชีและการใช้งาน Mastodon หลังจากกดเข้าไปแล้วสามารถเข้าถึงการตั้งค่าในหมวดหมู่อื่น ๆ ได้โดยกดปุ่มขีด 3 ขีดที่มุมขวาบน

ติดตามเนื้อหาที่ไหนดี

กดที่แท็บ เส้นเวลาในเซิร์ฟเวอร์ หรือ เส้นเวลาที่ติดต่อกับภายนอก ซึ่งจะแสดงโพสต์จากบัญชีต่าง ๆ ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ที่ลงทะเบียนหรือเว็บไซต์อื่น ๆ ในแพลตฟอร์ม ถ้าเจอเนื้อหาที่น่าสนใจสามารถเข้าไปในบัญชีแล้วกด ติดตาม ได้เลย

นอกจากนี้ยังมีไดเรกทอรีโปรไฟล์ให้เลือกดู ถ้ายังไม่รู้ว่าจะติดตามใครดี โดยสามารถเข้าถึงได้จากปุ่ม 3 ขีดที่อยู่ด้านขวาสุด แล้วเลือก ไดเรกทอรีโปรไฟล์ ตามที่ได้ระบุไว้ด้านบน

การโพสต์

หากใช้ผ่านแท็บเล็ตหรือคอมพิวเตอร์ ช่องโพสต์จะอยู่ทางด้านซ้ายของหน้าจอ แต่ถ้าใช้ผ่านโทรศัพท์มือถือ สามารถกดปุ่มดินสอที่อยู่มุมล่างขวาของหน้าจอเพื่อทำการโพสต์

เมื่อกดเข้าไปแล้วจะเจอหน้าแบบนี้ สามารถพิมพ์ข้อความที่ต้องการเผยแพร่ได้เลย

อธิบายตัวเลือกต่าง ๆ ในกรอบสี่เหลี่ยม

เรียงจากซ้ายไปขวา:

  • เพิ่มสื่อ: เพิ่มภาพ วิดีโอ หรือคลิปเสียงในรูปแบบไฟล์ที่รองรับ
  • เพิ่มการสำรวจความคิดเห็น (โพล): เพิ่มโพล ซึ่งช่วยให้เราสำรวจความคิดเห็นเกี่ยวกับประเด็นต่าง ๆ ได้
  • ปรับเปลี่ยนความเป็นส่วนตัว: เลือกได้ตั้งแต่สาธารณะ (แสดงแก่ทุกคน รวมถึงเส้นเวลาในเซิร์ฟเวอร์และที่ติดต่อกับภายนอก ซึ่งเป็นเส้นเวลาสาธารณะ), ไม่อยู่ในรายการ (แสดงแก่ทุกคน ยกเว้นเส้นเวลาสาธารณะ), ผู้ติดตามเท่านั้น และ โดยตรง (เห็นข้อความเฉพาะบัญชีที่ถูกกล่าวถึง จะถือว่าเป็นข้อความโดยตรง)
  • ซ่อนข้อความและแสดงคำเตือน: สามารถซ่อนข้อความได้ ผู้ใช้อื่นจะเห็นเพียงคำเตือน และต้องกดปุ่มเพื่อแสดงเนื้อหา

เมื่อต้องการโพสต์ สามารถกดปุ่ม โพสต์! ใต้กล่องข้อความเพื่อเผยแพร่ข้อความ

บทความที่เกี่ยวข้อง

Comments

comments